İçindekiler

• Giriş
• Nefret suçu ve nefret söylemi nedir? Niçin önemlidir?
• Nefret suçları diğer suçlardan niçin farklıdır?
• Nefret suçları teriminin ortaya çıkışı
• Uluslararası hukukta nefret suçları
  • ABD hukukunda nefret suçları
  • AGİT katılımcısı ülkelerde nefret suçları
  • Avrupa Birliği hukukunda nefret suçları
• Nefret söylemi, önyargılar ve medyanın rolü
• Nefret suçları ve nefret söylemi üzerine verilerin toplanmasının önemi
• Ulusal Basında Nefret Suçları: 10 Yıl, 10 Örnek – Metodoloji – Proje ve çalışma hakkında bilgi
• Çalışmanın sınırları
• Bulgular – Çalışmanın sonuçları
• Vakit Gazetesi ve köşe yazıları
• Tavsiyeler
• Kaynaklar

Kitabı çevrimiçi okumak için:

http://issuu.com/lewox/docs/nefret_suclari

Kitabı Acrobat formatında indirmek için (1,42 MB):

http://www.sosyaldegisim.org/wp-content/uploads/2010/05/nefret_suclari_light-.pdf

» Sosyal Değişim Derneği Yayınıdır.

1. Baskı

Nisan 2010, İstanbul

İstiklal Caddesi, Bekâr Sokak, 16/3, 34435 Beyoğlu – İstanbul, Turkey

Tel: 0212-292 34 39, Web sitesi: www.sosyaldegisim.org, E-Posta: bilgi@sosyaldegisim.org

» Editörler: T. Cengiz Alğan ve F. Levent Şensever

» Düzeltmeler: Emine Alğan

» Tasarım: Sosyal Değişim Derneği

» Baskı: Yön Matbaası, Davutpaşa Caddesi, Güven Sanayi Sitesi, B-Blok, Kat: 1, No: 366, Topkapı – İstanbul, Tel: 0212-544 66 34

Baskı araçlarından biri olan ‘dil’in kullanıcıları örtük ya da açık bir biçimde kendi ideolojilerine koşut olduğunu düşündükleri veya etkilendikleri değerleri içeren söylemlere göndermeler yaparlar. Eskiden manşetlerde gördüğümüz ‘Pis Çingene’, ‘Korkak Yahudi’, hatta geçmişte bir bakanın çekinmeden söylediği ‘Ermeni Dölü’ türünden sözcüklerin artık günümüzde sayfa/satır aralarına veya köşe yazılarına kaydığına tanık oluyoruz.

‘Sembolik seçkinler’ söylemleri ile kamunun zihinsel denetimini ellerinde tutarlar. Dışlayan, ötekileştiren, zaman zaman da hedef tahtası haline getiren nefret söylemleri ‘abartı, çarpıtma, aşağılama’ taktiklerine başvurarak çeşitli gruplara yönelik düşmanlığı yaratmakta ve pekiştirmektedir. Türkiye’de yakın zamanlarda yürütülen bazı kampanya örnekleri nefret söyleminin varlığını çok net biçimde ortaya koyuyor:

“Kürt nüfus azaltılsın, Kürtler kısırlaştırılsın”

“Lezbiyenlere tecavüz ederek onları topluma kazandırabiliriz”.

“Köpeklere giriş serbesttir. Bu kapıdan Yahudiler ve Ermeniler giremez”

1997 yılında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin nefret söylemi ile ilgili bir tavsiye kararı var. Bu kararda nefret söylemi şöyle tanımlanmış: “Irkçı nefret; yabancı düşmanlığı, antisemitizm ve hoşgörüsüzlüğe dayalı diğer nefret biçimlerini yayan, teşvik eden, savunan ya da haklı gösteren her türlü ifade biçimi. Hoşgörüsüzlüğe dayalı nefret, saldırgan milliyetçilik ve etnik merkeziyetçilik, ayrımcılık ve azınlıklara, göçmenlere ve göçmen kökenli kişilere karşı düşmanlık yoluyla ifade edilen hoşgörüsüzlüğü içermektedir” diyor.

İnternette de ırkçı nefret söylemin çok hızla yayıldığını görüyoruz. Türkiye halen Avrupa Konseyi Siber Suçlar Sözleşmesi ırkçı/yabancı düşmanlığı içeriği cezalandıran ek protokolünü imzalamadığı gibi,  Birleşmiş Milletler (BM) Irkçılıkla Mücadele Sözleşmesi’ni yürüten Komitenin 2009’da eşitliği güvence altına almaya ek olarak ayrımcılıkla mücadeleyi içeren açık düzenlemeler getirmemizi talep etmesine karşılık herhangi bir tepki vermemiştik. Diğer yandan, 3000’e yakın kapalı sitenin kapatılma ölçütlerinin arasında ırkçılık ve ayrımcılığın olmaması da çok düşündürücüdür.

Medyada biz-onlar, güçlü-güçsüz, ötekileştirme mevcut. Medya ötekileştirdiği grubun insani değerini inkâr eden, onlara uygulanan şiddet ve aşağılayıcı davranışları meşrulaştırabiliyor. Bir takım tanımlamalar, ölçüler, öngörüler üzerinden hareket ediyor.

Örneğin şu başlıkları artık kanıksar ve içselleştirir olduk. “Eşcinsel öğretmen işten kovuldu”, “Yunan tacizciye linç girişimi”, “Yahudi iş adamının borç intiharı” gibi… Hâlbuki “Türk tacizci”, “heteroseksüel öğretmen” veya “Türk işadamı” gibi başlıklar kullanmıyoruz. Diğer yandan, eşcinsel öğretmenin işten kovulması, tacizciye linç girişiminde bulunulması veya borcu olan herkesin intihar etmesi adeta suçu haklılaştırıyor ve hatta meşrulaştırıyor.

TGC’nin Gazetecinin Hak ve Sorumlulukları Bildirgesi’nde şöyle diyor; “Gazeteci başta barış, demokrasi, insan hakları olmak üzere insanlığın evrensel değerlerini, çok sesliliği, farklılıklara saygıyı savunur. Milliyet, ırk, etnisite, cinsiyet, din, dil, sınıf ve felsefi inanç ayrımcılığı yapmadan tüm ulusların, tüm halkların ve tüm bireylerin haklarını ve saygınlığını tanır. İnsanlar, topluluklar ve uluslararası nefreti, düşmanlığı körükleyici yayından kaçınır. Bir ulusun, bir topluluğun ve bireylerin kültürel değerlerini ve inançlarını veya inançsızlığını doğrudan saldırı konusu yapamaz. Gazeteci her türlü şiddeti haklı gösterici, özendirici ve kışkırtan yayın yapamaz.”

Danışma Kurulu Üyesi bulunduğum “Ulusal Basında Nefret Suçları:10 Yıl 10 Örnek” adlı projenin kitapçığı geçtiğimiz günlerde proje yürütücüsü Sosyal Değişim Derneği tarafından basına tanıtıldı. Projeye Açık Toplum Vakfı, Global Dialogue ve Hollanda İstanbul Başkonsolosluğu sponsor oldular. Basın toplantısına ana akım medyanın rağbet etmemesi, henüz bu konuya yeterli duyarlılık ve önemi göstermediğinin önemli bir göstergesi.

Projenin amacı tırmanışa geçen milliyetçilik, ırkçılık, yabancı düşmanlığı vs. sonucu artan nefret suçları hakkında kamuoyu ve medyadaki farkındalığı yaratmak/ arttırmak, nefret suçlarının haberleştirilme sürecinde ulusal basının nefret haritasını gözler önüne sermekti. 20 ulusal gazete 2008 yılından geriye gidilerek on yılı kapsayacak şekilde tarandı, 30.000 haber içinden projenin hedefleri doğrultusunda öne çıkan 200 örnek haber arasından danışma kurulu üyeleri on örnek haberi seçti. Çalışmanın bazı önemli sonuçları şöyle:  Etnik ayrımcılık, ırkçı ve ulusal kimliklere yönelik nefret söylemi, siyasal eğilim, toplumsal statü, cinsel kimlik, cinsel yönelim, bedensel engellilik, mülkiyet ve eğitim durumuna yönelik nefret söylemine göre görece daha yoğun yer almaktadır. Cinsel yönelimlere ilişkin nefret söyleminin hemen hemen her gazetede özensiz ve hatta başlık ve içerikte negatif eklemeler yapılarak kullanıldığı gözlemlenmektedir. Nefret söyleminin sıradanlaştırılıp, günlük yaşamın bir parçası haline getirildiğini ve medyanın ‘maganda dehşeti’, ‘alçak’, ‘tecavüzcü’ vs. gibi haber başlıklarıyla zaman zaman tiraj kaygısıyla yargısız infaz yaptığı, belli dönemlerde örneğin; 24 Nisan veya 21 Mart tarihlerinde Ermenilere ve Kürtlere karşı milliyetçilik dozunun arttırdığı saptanmıştır. Ancak burada atlanmaması gereken önemli bir ayrıntı da,  medyada nefret söyleminin her zaman kasıtlı ve bilinçli olarak değil, çoğu zaman da farkında olmadan, alışılagelmiş bir refleks olarak ortaya çıkmasıdır. İşte bu noktada, “Kemikleşmiş alışkanlıklardan nasıl kurtuluruz?” sorusu gündeme gelmektedir.

Peki, bu konuda neler yapılabilir. İşte birkaç öneri:

- Nefret söylemi izlenmeli ve raporlanmalıdır. Demokrasilerde en etkili yöntem deşifre etmektir.

- TCK’da nefret suçunun tanımlanması gerekmektedir ancak şüphesiz cezai yaptırımların yanı sıra, toplumsal mekanizmalara özellikle de sivil toplum girişimlerine de büyük rol düşmektedir. Ancak STK’lar ülkemizde ne yazık ki tabandan kopuk  ‘elitist’  bir yapı içerdiklerinden, etkileri kısıtlı olmaktadır.

- Meclis’te Nefret Suçu Komisyonu oluşturulmalıdır.

- Medyayı bu konuda bağlayıcı yasalar çıkarılmalı, medya çalışanları eğitilmelidir.

- Gazetelerde, özellikle de gazetelerin internet sayfalarında yayınlanan yazılarda nefret söylemi oldukça yoğundur. Bu konuda nefret söylemi içeren yazılar yorumlarla protesto edilebilir.

- Gazeteciler, akademisyenler, hukuk danışmanları, STK temsilcileri ve en önemlisi nefret söylemine en çok maruz kalan gruplar ortak bir platformda bir araya gelmelidir.

Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu kimdir?

Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu, 1961 yılında İstanbul’da doğdu.1983 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisans ve doktora (1990) derecelerini Marmara Üniversitesi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Bölümü’nde tamamladı. 1993 yılında üniversitenin aynı bölümünde doçent, 1999 yılında ise profesör unvanını aldı. Prof. İnceoğlu, 2004 yılından beri Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesidir.

Kaynak: Şalom Gazetesi

Uluslararası Hrant Dink Vakfı

Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Kültürel Etkileşimler Sempozyumu

12 – 13 Haziran 2010

İstanbul Bilgi Üniversitesi Dolapdere Kampüsü

12 HAZİRAN CUMARTESİ

08:30 – kayıt

09:00 – sempozyuma dair

Cengiz Aktar [Uluslararası Hrant Dink Vakfı]

09:15 – Açılış Konuşması

Boğos Levon Zekiyan [Ca’ Foscari Üniversitesi, Venedik]

Osmanlı’nın Kendine Özgü Çoğulculuğu ve Tarihin Akışı İçinde Türk-Ermeni İlişkilerine Toplu Bir Bakış Denemesi

I. OTURUM (09:45-12:30)

GÖSTERİ SANATLARI VE GÖRSEL SANATLAR: Portreler ve temalar

oturum başkanı: Fırat Güllü [BGST – Mimesis dergisi]

Kevork Bardakjian [Michigan Üniversitesi]

Geç Dönem Osmanlısında Drama Edebiyatı Bağlamında Türk-Ermeni İlişkileri

Boğos Çalgıcı [Berberyan Kumpanyası]

‘Türk Tiyatrosu’na En Büyük Hizmeti Yapan Adam: Mardiros Mınakyan

Tayfun Serttaş [sanatçı, araştırmacı]

Modern Kimlik ve Kültürel Transformasyon Bağlamında Erken Dönem Fotoğrafı

kahve arası

Metin Üstündağ [karikatürist – Penguen dergisi]

Sarkis Paçacı ve ‘Zarolar’

Sevan Ataoğlu [gazeteci, belgesel sinemacı]

Sinema ve tiyatroda bir usta-çırak modeli: Aşod Madatyan, Ö. Lütfü Akad, Nişan Hançer(yan), Türker İnanoğlu.

Zhenya Khachatryan, Emma Petrosyan [Ulusal Bilimler Akademisi, Yerevan]

Karagöz’ün Ermeni Versiyonu ve Karagöz-Petruşka Gölge Oyununun Doğuşu

ÖĞLE YEMEĞİ (12:30-13:30)

II. OTURUM (13:30-16:00)

MİMARİ VE SÜSLEME SANATLARI: Zamansal ve Mekânsal Geçişkenlikler

oturum başkanı: Uğur Tanyeli [Yıldız Teknik Üniversitesi]

Afife Batur [İstanbul Teknik Üniversitesi]

Konut Mimarlığında Süreklilik Modelleri Üzerine Gözlemler: Antik Karia’dan Günümüze Milas ve Bodrum Örnekleri

Gönül Öney [Ege Üniversitesi]

İran’dan Anadolu’ya: Selçuklu Saray Kültürü ile Etkileşim

Zakarya Mildanoğlu [mimar, Agos yazarı]

Yapı Sanatında Kültürel Geçişkenlik: Kayseri, İstanbul ve Kudüs’ten örnekler

kahve arası

Aykut Köksal [Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]

Ayasofya – Osmanlı Mimarlığı İlişkisi ve Mimarlık Tarihi Yazıcılığının Bakışı

Ömür Harmanşah [Brown Üniversitesi]

Mardin’in Taş Ustaları: Peyzaj, Taş Yapı Geleneği ve Çokkültürlü Bir Mimari Kültür

III. OTURUM (16:00-18:30)

KÜLTÜREL POLİTİKALARA KARŞILAŞTIRMALI YAKLAŞIMLAR: Dil ve Edebiyat

oturum başkanı: Hülya Adak [Sabancı Üniversitesi]

Mehmet Fatih Uslu [Bilkent Üniversitesi]

Osmanlı Ermeni ve Türklerinin Edebiyatını Beraber Okumak: Çatışmalar ve Uzlaşılar

Murat Cankara [Sabancı Üniversitesi]

Geçişkenliği Nerede Aramalı? Ermeni ve Arap Harfleriyle İlk Türkçe Romanlar

kahve arası

Nanor Kebranian [Columbia Üniversitesi]

Tâbiyetin Öznesi: Ermeniler, Türkler ve Batı Ermeni Edebiyatı’nın Zindan(lar)ı

Marc Nichanian [Sabancı Üniversitesi]

Estetik Milliyetçilik

13 HAZİRAN PAZAR

IV. OTURUM (10:30-13:30)

GÜNLÜK HAYAT: Kopuş, Süreklilik ve Etkileşim

oturum başkanı: Meltem Türköz [Işık Üniversitesi]

film gösterimi: ‘Momi’

Özcan Alper [yönetmen]

İki Kültür Arasında Hemşinliler

Sevan Nişanyan [yazar]

Anadolu’da Belde İsimleri

kahve arası

Osman Köker [Birzamanlar Yayıncılık]

Dinsel İnançlar, Ritüeller ve Mekânlarda Süreklilik

Silva Kuyumcuyan [çevirmen – Aras Yayıncılık]

Hagop Mıntzuri’de Etkileşim İzleri

Rachel Goshgarian [Krikor & Clara Zohrab Information Center, New York]

13. Yüzyıl Erzincanı’nda Ermeniler: Geç Dönem Ortaçağ Anadolusu’nda Kültürlerarası Etkileşime Bir Bakış

Takuhi Tovmasyan [Aras Yayıncılık], Zafer Yenal [Boğaziçi Üniversitesi]

“Sofranız Şen Olsun

ÖĞLE YEMEĞİ (13:30-14:30)

V. OTURUM (14:30-16:30)

MÜZİK: Çeşitli Dini ve Dindışı Gelenekler Arasında Süreklilikler / Süreksizlikler

oturum başkanı: Altuğ Yılmaz [Uluslararası Hrant Dink Vakfı]

Nikiforos Metaxas [Heybeliada Uluslararası Müzik Araştırma Merkezi]

Rum Bestekârların Klasik Osmanlı Müziği’ne Katkıları: Modal Bizans Müziği ve Makam

Maureen Jackson [Washington Üniversitesi]

Radyo Ezgileri, Gazino Şarkıları, İbranice Dualar: İstanbul’da Sokak ile Sinagog Arasındaki Kültürel Geçişkenliklerin İzinde

Aram Kerovpyan [Dini Ermeni Müziği Araştırmaları Merkezi, Paris]

Ermeni Dini Müziği ve Klasik Osmanlı Müziği: Etkileşimin Sınırları

Burcu Yıldız [İstanbul Teknik Üniversitesi]

‘Gâvur Mahallesi’ne Müzikli Bir Yolculuk: Onnik Dinkjian’ın Müziğinde Kültürel Bellek ve ‘Memleket’ İzleri

kahve arası

MİHRAN TUMACAN OTURUMU (16:30-18:00)

Melissa Bilal [Chicago Üniversitesi]

Mihran Tumacan Yüz Yıl Sonra Yeniden İstanbul’da

Zaven Tagakchyan [Ulusal Bilimler Akademisi, Yerevan]

Mihran Tumacan ve ‘Halk Şarkıları ve Halk Deyişleri’ [Yerk u Pan] Başlıklı Çalışması

Dickran Toumajan [Wayne State Üniversitesi]

Amcam Hakkında Kişisel ve Anekdotlara Dayalı Bir Değerlendirme

kahve arası

DİNLETİ (18:00-18:45)

‘Knar’ ve ‘Harazad’ toplulukları

Gomidas ve Tumacan’dan Şarkılar

Ayrıntılı bilgi için:
Hermine Sayan
Tel: 0212 240 33 61-62
Fax: 0212 240 33 94
Mail: info@hrantdink.org

Paneller için Türkçe / İngilizce çeviri sunulmaktadır.
Lütfen hrantdink-workshop@sabanciuniv.edu adresine yazarak kaydolunuz.

Daha fazla bilgi için: http://myweb.sabanciuniv.edu/hrantdink-workshop/

27 MAYIS PERŞEMBE

17:00-18:30
Açılış Etkinliği: Sanat, Dil ve Hafıza Üzerine Düşünceler
Kolaylaştırıcılar: Osman Kavala (Anadolu Kültür), Banu Karaca (Sabancı
Üniversitesi)
* Silvina Der-Meguerditchian: “Yokluğun Dokusu”
* Helin Anahit (Middlesex University): “Solan Sesler: Anadolu Halkında
Çok-Dilli Kahve Falı Bakma Geleneği Üzerine bir Proje”

19:00 AÇILIŞ KOKTEYLİ

28 MAYIS CUMA

9:30-10:00 ÇAY – KAHVE

10:00-12:00
I. Edebiyatta Aidiyet ve Ötekilik
Oturum Başkanı: Jale Parla (Bilgi Üniversitesi)
Tartışmacı: Marc Nichanian (Sabancı Üniversitesi)
* Arlene Avakian (University of Massachusetts Amherst): “Yuva Olarak
Baklava: Diana Abu-Jaber’ın Romanı Crescent ["Hilal"]‘de Sürgün ve
Arap Mutfağı”
* Alparslan Nas (Sabancı Üniversitesi): Mıgırdiç Margosyan: “‘Minör
Edebiyat’ Yolunda Otobiyografi ve Roman Birlikteliği: Türkiye’de
Minör-Oluş’a Doğru”
* Efe Çakmak (Columbia University): “Edebiyat, Suçlu: Edib, Hümanizm,
Sömürgecilik”
* Sema Bulutsuz (Istanbul Üniversitesi): “Leyla Erbil’de Bellek
Yerleri ve Simgeleri”

12:00-13:30 ÖĞLE YEMEĞİ

13:30-15:30
II. Siyasi Tercüme Edilebilirlik
Oturum Başkanı: Bülent Bilmez (Bilgi Üniversitesi)]
Tartışmacı: Umut Azak (Okan Üniversitesi)
* Sanem Salgırlı (Marmara Üniversitesi): “Ana Hatlarıyla İç
Sömürgecilik: Türk Ulus-Devletinin Kuruluşunda Tıp Dili”
* Kelda Jamison (University of Chicago): “Kamusal Kürtçe ve Türkiye’de
Meşru Dil Siyaseti”
* Armen Grigoryan (Küreselleşme ve Bölgesel İşbirliği Analitik
Merkezi, Yerevan) “Siyasetin, Entellektüellerin ve Ulus-Oluşturmanın
Dili”
* Phil Gamaghelyan (Imagine Uzlaşmazlık Dönüşümü Merkezi, Boston):
“Ötekiyi Dahil Etmek: Türk-Ermeni Anlaşmazlığında ‘Bize Karşı Onlar’
İkiliğini Çözümlemek”

15:30-16:00 ÇAY – KAHVE MOLASI

16:00-18:00
III. Entellektüellerin Rolleri ve Söylemleri
Oturum Başkanı / Tartışmacı: Fikret Adanır (Sabancı Üniversitesi)
* Seyhan Bayraktar (University of Zurich): “Siyaset, Hafıza, Dil:
Türkiye’deki Ermeni Soykırımı Söyleminde Değişimler, Süreklilikler ve
Kırılmalar”
* Ayda Erbal (New York University): “MeaCulpalar, Pazarlıklar,
Müdafaanameler: Türk Entellektüellerinin ‘Özür’ünü Yeniden Ele Almak”
* Bilgin Ayata (Johns Hopkins University): “Türkiye’deki Yüzleşme
Söylemleri Üzerine Eleştirel Sorgulamalar”
* Ferhat Kentel (İstanbul Şehir Üniversitesi): “Türkiye’nin Geçmişiyle
Yüzleşmek: İyileşmek ve Hastalanma”

29 MAYIS CUMARTESİ

9:00-10:30
IV. Çok Dillilik
Oturum Başkanı: Erol Köroğlu (Boğaziçi Üniversitesi)
Tartışmacı: Valentina Calzolari (University of Geneva)
* Alice von Bieberstein (University of Cambridge): “Intimate Abject:
Berlin’deki Ermeni Diasporası Bünyesinde Türkçe”
* Nona Shakhnazarian (Kuban Social and Economic Institute): “‘Rusya’da
Müslümanız, Türkiye’de Gâvur…’ Karadeniz Sınır Bölgesi, Sovyet
Döneminde Ülkeden Sürülmeler, ve Marjinalleşmenin Dili”
* Christine Allison (University of Exeter): “Kırmanca’da Bellek
Çalışmaları: Çağdaş Türkiye ve Sovyet Ermenistan”

10:30-11:00 ÇAY – KAHVE MOLASI

11:00-12:30
V. Bellek Çalışmaları A
Oturum Başkanı: Haldun Gülalp (Yıldız Teknik Üniversitesi)
Tartışmacı: Biray Kolluoğlu (Boğaziçi Üniversitesi)
* Yektan Türkyılmaz (Duke University): “Mağdurlar İktidara Gelince:
Van Ermeni Bölgesel Yönetimi, Mayıs-Temmuz 1915″
* Talin Bahçıvanoğlu (Humboldt University at Berlin): “Dersim: Ermeni
Görgü Tanıklarının Perspektifinden Yaşanan Ortam”
* Ramazan Aras (University of Western Ontario): “Dil, Beden ve
Egemenlik: 1980′lerde Amed/Diyarbakır Cezaevinden Tutukluluk, İşkence
ve Direnme Anıları”

12:30-14:00 ÖĞLE YEMEĞİ

14:00-16:00
VI. Bellek Çalışmaları B
Oturum Başkanı/ Tartışmacı: Arzu Öztürkmen (Boğaziçi Üniversitesi)
* Burcu Yıldız (Istanbul Teknik Üniversitesi): “Müzik Aracılığıyla
Memleket Performansı: Onnik Dinkjian ve Diyarbakır (Dikranargertsi)
Müziği”
* Laurence Ritter (Caucasus Institute, Yerevan): “Türkiye’de Dönme ve
Gizli Ermeniler: Geçmişten Günümüze Suskun Sesler”
* Leyla Neyzi (Sabancı Üniversitesi): “1915′i Anımsamak: Türkiye’de
Türk, Kürt ve Ermenilerin Anlatılarında ‘Postmemory’ Dilin Kullanimi”
* Louis Fishman (City University of New York): “Geçmişten/Günümüzden
Artakalanlar: Tarihî/ Yaşayan Eser Olarak Yahudiler, Rumlar, ve
Ermeniler”

16:00-16:30 ÇAY – KAHVE MOLASI

16:30-18:00
VII. Kültürel Tercüme Edilebilirlik
Oturum Başkanı: Hülya Adak (Sabancı Üniversitesi)
Tartışmacı: Şenay Özden (Koç Üniversitesi)
* Defne Ayas (Blind Dates Projesi): “Blind Dates: Bir Küratörlük
Sürecinin Zorlukları ve Hazineleri”
* David Kazanjian (University of Pennsylvania): “Geçmiş Hısımlıklar,
Hısımlığın Geleceği”
* Ruken Şengül (The University of Texas at Austin): “Tercümede
Kaybedilen ya da Bulduğumuz: Doğu’da Hısımlık, Cemaat, Devlet
Çatışmaları ve Kirvelik”

PARALEL ETKİNLİKLER

a) 28 Mayıs Cuma, 19:00 Tütün Deposu
Sergi Açılışı: “Açık Açık Konuşmak” (Helin Anahit)

b) 30 Mayıs Pazar, 17:30 Cezayir Toplantı Salonu
Panel: “Açık açık konuşmak: Sen, Ben ve Ötekiler” (Helin Anahit)
Kolaylaştırıcı: Ayşe Öncü (Sabancı Üniversitesi)
* Asuman Suner (İstanbul Teknik Üniversitesi)
* Ayfer Bartu (Boğaziçi Üniversitesi)
* Cengiz Aktar (Bahçeşehir Üniversitesi)
* Ferhat Kentel (İstanbul Şehir Üniversitesi)
* Zafer Yenal (Boğaziçi Üniversitesi)

(toplantı boyunca simültane çeviri olacaktır)

13 MAYIS 2010, PERŞEMBE
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)
Yer: KKM, B Salonu
13:15-15:15
“Sol ve Homofobi Forumu”
Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Devrim Sezer, İzmir Ekonomi Üniversitesi
Ertuğrul Kürkçü, Ekmek ve Özgürlük
Ecehan Balta, Yeniyol
İnan Karakoç, Ezilenlerin Sosyalist Partisi
Kürşad Kahramanoğlu, ODTU Mezunu

15:30-16:30
Yer: KKM, B Salonu
Film Gösterimi: “Never Kneel Down”
Güney Afrika’da lezbiyen olma hali…
Yönetmenler Anna Blomqvist & Oscar Eriksson‘ın katılımıyla…
38 dk., 2008

16:30-18:30
Yer: KKM, B Salonu
Stand-up Performansı: “Yalnız Kadın”
Sanatçı: Esmeray
Yazan: Franca Rame-Dario Fo
Çevirmen: Füsun Demirel

13 MAYIS 2010, PERŞEMBE
GENÇLİK HOMOFOBİYE KARŞI!
Yer: Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi
Saat: 14:00
Katılımcı üniversiteler: 19 Mayıs Üniversitesi, Trakya Üniversitesi, Muğla Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Ortadoğu Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Adnan Menderes Üniversitesi, 9 Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi…

13 MAYIS 2010, PERŞEMBE

Hacettepe Üniversitesi
Yer: Tuğrul Çubukçu Salonu
15:00
Yeni Medya Ortamında Örgütlenme ve Nefret Söylemi
“Yeni Medya Ortamında Olanaklar ve Olamayanlar”, Mutlu Binark
“Facebook Örneği Üzerinden Nefret Söyleminin Üretimi ve Pekiştirilmesi”, Eser Aygül
“Yeni Medya Ortamında Aktivizm ve Örgütlenmeler”, Gamze Göker

ÇAĞDAŞ SANATLAR MERKEZİ

14 MAYIS 2010, CUMA
13:00-15:00
AÇILIŞ FORUMU: “Ayrımcılığa Karşı Kamunun Görevleri ve Sorumluğu”
Moderatör: Anne Ross Solberg
Kürşad Kahramanoğlu, Kaos GL
Bülent Tanık, Çankaya Belediye Başkanı
Zafer Üskül, TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu Başkanı
Mehmet Sevigen, CHP İstanbul Mİlletvekili
Marietje Schaake, Avrupa Parlamentosu Parlamenteri, Hollanda
Sophie In’t Veld, Avrupa Parlamentosu Parlamenteri, Hollanda
Anette Trettebergstuen, İşçi Partisi Milletvekili, Norveç
Boris O. Dittrich, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), LGBT Rights Program
Katrin Buchholz, İnsan Hakları Sorumlusu Başkâtibi, Almanya Büyükelçiliği
Büyükelçi Cecilie Landsverk, Norveç Büyükelçiliği
Dr. Pascal Hector, Elçi, Almanya Büyükelçiliği
Stuart Adam, Müsteşar, İngiltere Büyükelçiliği
John Davison, Müsteşar ve Siyasi Danışman, Kanada Büyükelçiliği
Sander Janssen, Siyasi İlişkiler Müsteşarı, Hollanda Büyükelçiliği
Maria Molina, Müsteşar, İspanya Büyükelçiliği
Büyükelçi Jorge Quesada Concepciòn, Küba Büyükelçiliği
Büyükelçi Jan Paul Dirkse, Hollanda Büyükelçiliği
ABD Büyükelçiliği

15:30-16:30
ANAYASA FORUMU
Moderatör: Ayhan Bilgen, Günlük Gazetesi Yayın Yönetmeni
Osman Can, Anayasa Mahkemesi Raportörü
Rıza Türmen, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Eski Yargıcı

17:00-18:00
HOMOFOBİYE KARŞI SANAT FORUMU
Lale Mansur, Oyuncu

18:00-18:15
5. Kadın Kadına Öykü Yarışması Ödül Töreni
Onur Jürisi Lale Mansur‘un katılımıyla…

18:15-20:15
LEZBİYENLER VE BİSEKSÜEL KADINLAR FORUMU

PETROL-İŞ KONFERANS SALONU

15 MAYIS 2010, CUMARTESİ
13:00-14:30
SOL VE HOMOFOBİ FORUMU
Moderatör: Esra Arsan, Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi
Hüner Buğdaycıoğlu, Eşitlik ve Demokrasi Partisi
Mahir Sayın, Sosyalist Parti
Eylem Yıldız, Demokratik Haklar Federasyonu
Kürşad Kızıltuğ

15:00-16:30
SINIRLARA KARŞI FORUM
“Milliyetçiliğin Kapadığı Kapılar Nelerin Üstünü Örter?”
Moderatör: Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu, Galatasaray Üniversitesi, İletişim Fakültesi
Tanıl Bora, Birikim Dergisi & Toplum ve Bilim Dergisi
Rober Koptaş, Agos Gazetesi
Prof. Dr. Melek Göregenli, Sosyal Psikolog, Ege Üniversitesi

17:00-19:00
Yer: Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi
“QUEER-YOLDAŞLIĞI VE SAVAŞ-KARŞITI SİYASET”
Prof. Dr. Judith Butler, Berkeley Üniversitesi, ABD
Sunan: Zeynep Gambetti, Boğaziçi Üniversitesi

16 MAYIS 2010, PAZAR, ANKARA

HOMOFOBİYE KARŞI YÜRÜYÜŞ
Saat: 13:00, Kurtuluş Parkı’ndan Yüksel Caddesi’ne…

Buluşma İçin İletişim:

Kaos GL – Nevin Öztop & Ali Erol

Tel: 0 312 230 03 58 /12 E-posta: kaosgl@kaosgl.org, nevin@kaosgl.org

Ahmet İnsel ve Michel Marian söyleşisine davet ediyor.

Ermeniler ve Türkler arasında geçmişte yaşananları yüz yüze konuşmak artık mümkün mü? Ahmet İnsel ve Michel Marian, suni bir konsensüse teslim olmadan ve ortak değerlendirmeleri yanında farklı görüşlerini hasır altı etmeden birbirleriyle konuşuyorlar. İttihat ve Terakki yönetiminin yaptıklarını soykırım olarak tanımlayan Michel Marian’la bunu insanlığa karşı işlenmiş bir suç olarak niteleyen Ahmet İnsel’in bu diyaloğunda herkes kendinden bir parça bulacaktır.

13 Mayıs 2010 Perşembe
Saat 18.30
İstanbul Bilgi Üniversitesi Dolapdere Kampüsü
BS2 Salonu

Toplantı sırasında çeviri yapılacaktır.

Kadıköy Belediyesi ve Kadıköy Kent Konseyi Engelli Meclisi tarafından düzenlenmiştir.

Program

13.00–13.15 Protokol konuşmaları

13.15-13.30 Dilek Doğaç şiir okuma

13.30-13.45 Söz Zihinsel Engellilerde, Psikolog Fatma Sayman söyleşisi

13.45-14.15 Piyano Dinletisi, Seçkin Akurgal

1 Ocak 1978 doğumlu, 15 yıldır piyano hocası Rengin Sökmen’den eğitim alıyor.

İlgi alanları: Bilgisayar, seyahat, Eurovision Şarkı Yarışmaları, Ülkeler Coğrafyası

14.15-14.45 Kahve molası

14.45-15.00 Söz Görme Engellilerde,  Ahmet Cantürk söyleşisi

15.00-15.15 Söz Bedensel Engellilerde,  Fahri Kol söyleşisi

15.15-15.30 Söz Sonradan Olma Engellilerde,  Kadıköy Kent Konseyi Gönüllüsü Naci Yenier söyleşisi

15.30-15.45 Söz İşitme Engellilerde, Melike Argiş söyleşisi

15.45-16.00 Karar engellilerde, basın bildirisi ve kapanış.

İçindekiler

• Giriş
• Nefret suçu ve nefret söylemi nedir? Niçin önemlidir?
• Nefret suçları diğer suçlardan niçin farklıdır?
• Nefret suçları teriminin ortaya çıkışı
• Uluslararası hukukta nefret suçları
  • ABD hukukunda nefret suçları
  • AGİT katılımcısı ülkelerde nefret suçları
  • Avrupa Birliği hukukunda nefret suçları
• Nefret söylemi, önyargılar ve medyanın rolü
• Nefret suçları ve nefret söylemi üzerine verilerin toplanmasının önemi
• Ulusal Basında Nefret Suçları: 10 Yıl, 10 Örnek – Metodoloji – Proje ve çalışma hakkında bilgi
• Çalışmanın sınırları
• Bulgular – Çalışmanın sonuçları
• Vakit Gazetesi ve köşe yazıları
• Tavsiyeler
• Kaynaklar

Kitabı çevrimiçi okumak için:

http://issuu.com/lewox/docs/nefret_suclari

Kitabı Acrobat formatında indirmek için (1,42 MB):

http://www.sosyaldegisim.org/wp-content/uploads/2010/05/nefret_suclari_light-.pdf

» Sosyal Değişim Derneği Yayınıdır.

1. Baskı

Nisan 2010, İstanbul

İstiklal Caddesi, Bekâr Sokak, 16/3, 34435 Beyoğlu – İstanbul, Turkey

Tel: 0212-292 34 39, Web sitesi: www.sosyaldegisim.org, E-Posta: bilgi@sosyaldegisim.org

» Editörler: T. Cengiz Alğan ve F. Levent Şensever

» Düzeltmeler: Emine Alğan

» Tasarım: Sosyal Değişim Derneği

» Baskı: Yön Matbaası, Davutpaşa Caddesi, Güven Sanayi Sitesi, B-Blok, Kat: 1, No: 366, Topkapı – İstanbul, Tel: 0212-544 66 34

Irkçı saikle işlenen suçlar, halkın bir kısmına karşı kin ve düşmanlığa tahrik fiilleri ve “namus” saikiyle işlenen cinayetlerin de bu bağlamda nefret suçları kapsamına girdiği düşünebilir.

Nefret suçlarının özelliklerini iyi kavramak, bu suçlara karşı verilecek mücadele açısından son derece önemlidir.

Bir nefret suçu şu unsurları kapsar:

• Ceza hukukuna göre işlenmiş olan bir suçun mevcut olması,
• Failin, suçu bir önyargı/nefret saikiyle gerçekleştirmiş olması.

Dolayısıyla fail, kurbanını kurbanın belirli bir gruba üyeliği ya da bunun böyle algılanmış olması nedeniyle seçmektedir. Aynı şekilde şayet suç oluşturan fiil bir mülke yönelik gerçekleşmişse, söz konusu mülk, bir grup ile olan bağıntısı nedeniyle seçilmiştir. Bunlar ibadet yerleri, cemaatin veya grubun buluşma alanları, araçlar ya da konutlar olabilir.

Nefret suçu örneklerinden bazıları şunlardır:

• Fiziksel saldırı,
• Şiddet ya da saldırı tehditleri,
• Taciz,
• Mülke ya da eşyalara zarar verme,
• Irkçı, nefret içerikli ya da saldırgan duvar yazıları,
• Kundaklama,
• Saldırgan broşürler ve posterler,
• Okulda ya da iş yerinde zorbalık yapma vb.

Önyargı, genel anlamda peşin hükümlere dayanan olumsuz fikirler, hoşgörüsüzlük ya da belirli bir gruba yönelmiş olan nefret olarak tanımlanabilir.

Saldırganın hedefindeki kişiye yönelik nefret veya önyargı besliyor olması, söz konusu suçun tek başına nefret suçu kapsamına girmesi için yeterli değildir. İşlenen suçun doğrudan, somut bir şekilde önyargılı bir motivasyonla işlenmiş olması esastır.

Kuşkusuz çok sayıda önyargı saiki söz konusu olabilir. Yaygın önyargılar etnik veya ulusal kökene, din veya inanca, cinsel yönelime, engellilik durumuna yönelik olanlardır. Ancak zenginlere, yoksullara, uzun saçlı ve kulağı küpeli gençlere, içki içenlere, AİDS’lilere, rock’çılara, vb. yönelik önyargılar da söz konusudur.

Nefret suçları, saldırganın hedefine yönelik önyargılarının yanı sıra, aynı zamanda söz konusu suçun neden olduğu etkiyle de önem kazanmaktadır. Saldırgan, hedefini o kişinin ait olduğu grup nedeniyle seçmektedir. Dolayısıyla burada asıl olan hedefteki kişi değil, onun belirli ortak karakteristikleri paylaştığı gruptur. Yani, saldırgan açısından böyle bir suçun işlenmesi için aynı nedenle herhangi bir başkası da seçilebilirdi. Bir başka deyişle, saldırgan açısından mağdurun kim olduğu değil, ne olduğu, neyin parçası olduğu önemlidir.

Burada verilmek istenen mesaj sadece doğrudan saldırıya uğrayan kişiye yönelik olmayıp, o kişinin ait olduğu tüm gruba yöneliktir. Aynı şekilde saldırgan belli bir kurbana karşı özel bir nefret veya önyargı beslemiyor olsa da, o kişinin sahip olduğu özelliklere ve aidiyetlerine yönelik beslediği önyargılarla hareket etmiş olmalıdır. Nefret suçları kapsamında saldırgan, hedefine şu nedenlerle saldırmış olabilir:

• Fail kurbanına içerlediği, kıskandığı ya da kendisini kanıtlamak için saldırmış olabilir.
• Fail, hedefindeki kişiye yönelik özel bir duygu beslemiyor olabilir, ancak hedef aldığı kişinin ait olduğu gruba yönelik düşmanca düşünceler veya duygulara sahip olabilir.
• Fail, kendisini içinde gördüğü grubun dışında kalan tüm kişilere karşı düşmanca duygular besliyor olabilir.
• Daha soyut bir düzeyde, kurban, saldırganın zihninde olumsuzluk ifade eden, örneğin göç veya mülteci gibi bir kavramı temsil ediyor olabilir.

Dipnotlar:

1  Combating Hate Crimes in the OSCE Region, An Overview of Statistics, Legislation and National Initiatives, OSCE – ODIHR, 2005, s.12

***

© Sosyal Değişim Derneği 2010

Metin aşağıdaki şekilde referans verilmek suretiyle kullanılabilir:

Ulusal Basında Nefret Suçları: 10 Yıl, 10 Örnek, Sosyal Değişim Derneği Yayınları, 2010

Nefret suçlarının bireyler üzerindeki etkisi

Nefret suçları çoğu kez kurbanlarının gelecekte de benzeri saldırılara maruz kalması ve şiddetin daha da artacağı konusunda bir korkuya sevk eder. Bu korku, nefret suçlarının verdiği mesaj olan, kurbanın kimliğinin inkâr edilmesinden kaynaklanmaktadır. Buna ek olarak bu tür suçlar, kurbanın içinde yaşadığı toplumda istenmediği, bu topluma ait olarak görülmediği mesajını verir. Bunun sonucunda, saldırıya uğrayan mağdurlar bir yandan kendilerini son derece tecrit edilmiş hissederken, öte yandan işlenen diğer suçların mağdurlarına göre çok daha uzun ve daha derin bir korku duymalarına yol açar. Nefret suçları kurbanlarına destek olunmaması ya da mağdurların kişiliği veya durumlarının iftira edilecek şekilde yansıtılması, zaten travma yaşayan mağdurların durumunu daha da kötüleştirir. Yaşanan bu tür bir ikinci mağdurlaştırma, özellikle de polis, sosyal hizmet uzmanları, doktor veya yargıç gibi devleti temsil ettiği varsayılan konumlardaki kişilerin bildirilen nefret suçlarını ciddiye almamalarıyla birlikte ortaya çıkar. Nefret suçu mağdurlarının birçoğu açısından yaşanan bu tür ikinci bir mağduriyet, çok daha büyük bir aşağılama, küçük düşürülme veya tecrit anlamına gelir.

Nefret suçlarının toplum üzerindeki etkisi

Nefret suçları, mağdurun ailesi, arkadaşları ile söz konusu önyargılar veya nefretin hedefi olan kurban ve ortak karakteristik özelliklere sahip diğer kesimler üzerinde de aynı ölçüde yıkıcı etki yaratabilir. Böyle bir durumda hedef seçilen grubun diğer üyeleri de benzeri saldırı riski altında oldukları korkusu yaşayacaklardır. Aynı zamanda tıpkı mağdurun kendisi gibi bu durumdan psikolojik olarak etkileneceklerdir. Bu tür etkiler, (Türkiye sözkonusu olduğunda) uzun yıllardır ayrımcılığa uğramakta olan ve önyargıların hedefi durumundaki gayrimüslim, LGBT (lezbiyen, gay, biseksüel, transseksüel) bireyleri vb. grup üyesi mağdurların üzerinde çok daha fazla olacaktır.

Nefret suçları gerektiği şekilde incelenip, kovuşturulmadığında, bu durum başkalarının da benzeri suçları işlemesini teşvik edecek şekilde faillerin cezasız kaldığı mesajını verecektir. Nefret suçu faillerinin cezasız kalması, şiddet olaylarının artmasına neden olur. Nefret suçu kapsamına giren ve şiddet içeren olaylara karşı herhangi bir korumanın söz konusu olmaması, dezavantajlı gruplara mensup vatandaşların hukuka ve kamu kurumlarına olan güvenlerini yitirmesine ve böylece daha da tecrit olmalarına yol açar.

Nefret suçları, diğer suçlardan farklı olarak hem mağdurlar hem de genel olarak toplum üzerinde psikolojik hasarlara yol açabilmektedir. Kurbanların maruz kaldıkları fiziksel zararların dışında, fiziksel zarar görme korkusu ve kalıcı stres gibi olumsuz psikolojik sonuçlar doğurabilmektedir.

Psikolojik sonuçları açısından uzun süreli travmatik etkiler ve bu travmatik etkiler sonucu ruh sağlığında ortaya çıkan bozulmalar bazen intihara varan sonuçlar doğurabilmektedir.  Bu gibi durumlarda gerginlik, depresyon, stres, güvenlik endişesi, öfke ve toplumdan uzaklaşmaktan nefrete kadar varan olumsuz duygulara yol açan sonuçlar da ortaya çıkabilmektedir. Saldırının etkileri saldırı anından çok daha uzun bir sürece yayılarak ortaya çıkmaktadır.

Mağdurlar, yoğun suçluluk duyguları yaşamaktadır. Kendilerini, davranışları ya da belirli özellikleri nedeniyle suçlarken, diğer insanlar tarafından da, saldırıdan kendi davranışları nedeniyle sorumlu tutularak suçlanmaktadırlar.[2]

Dipnotlar:

2 Melek Göregenli, Nefret suçları kimin sorunu? http://www.kaosgl.com/content/nefret-suclari-kimin-sorunu

***

© Sosyal Değişim Derneği 2010

Metin aşağıdaki şekilde referans verilmek suretiyle kullanılabilir:

Ulusal Basında Nefret Suçları: 10 Yıl, 10 Örnek, Sosyal Değişim Derneği Yayınları, 2010